Ból barku z tyłu – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Ból barku z tyłu może mieć wiele przyczyn. Dolegliwości w tylnej części barku mogą być związane m.in. z przeciążeniem mięśni i ścięgien stożka rotatorów, tylną częścią obrąbka stawowego, tylną niestabilnością barku, tzw. posterior internal impingement, ograniczeniem ruchomości tylnej części barku lub przeciążeniami występującymi podczas treningu siłowego i sportów z ruchami nad głową.

Ważne jest jednak to, że lokalizacja bólu nie pozwala samodzielnie określić jego przyczyny. Podobne objawy mogą występować w różnych problemach barku, dlatego znaczenie mają również mechanizm powstania dolegliwości, charakter bólu, ruchy prowokujące objawy, aktywność fizyczna oraz wynik badania klinicznego.

W przypadku tylnej niestabilności barku objawy mogą być szczególnie niespecyficzne. Literatura opisuje przypadki, w których dominującym problemem jest ból i ograniczenie funkcji, bez wyraźnego epizodu zwichnięcia czy poczucia „wypadania” barku.

Co oznacza ból z tyłu barku?

Ból z tyłu barku może być związany z przeciążeniem stożka rotatorów, tylną częścią obrąbka stawowego, tylną niestabilnością barku, posterior internal impingement lub ograniczeniem ruchomości i przeciążeniem struktur tylnej części barku. Sama lokalizacja bólu nie pozwala jednak określić konkretnej przyczyny. W diagnostyce znaczenie mają mechanizm powstania dolegliwości, ruchy wywołujące ból, aktywność sportowa, zakres ruchu, siła mięśniowa oraz badanie kliniczne.

Gdzie dokładnie znajduje się tył barku?

Tylna część barku obejmuje obszar znajdujący się za stawem ramiennym, w okolicy tylnej części głowy kości ramiennej, łopatki oraz tylnej części mięśni otaczających staw.

W tej okolicy znajdują się między innymi:

tylna część mięśnia naramiennego,
mięsień podgrzebieniowy,
mięsień obły mniejszy,
tylna część torebki stawowej,
tylna część obrąbka stawowego,
część struktur stożka rotatorów,
staw ramienny i otaczające go struktury.

Dlatego określenie przez pacjenta „boli mnie z tyłu barku” jest ważną informacją, ale nie jest jeszcze rozpoznaniem.

Jeżeli natomiast ból występuje przede wszystkim z przodu barku, przydatny może być nasz osobny materiał: ból z przodu barku – przyczyny, biceps, stożek rotatorów i obrąbek.

Najczęstsze przyczyny bólu z tyłu barku

Do najważniejszych przyczyn, które należy uwzględnić w diagnostyce różnicowej, należą:

przeciążenie mięśni i ścięgien stożka rotatorów,
tylna niestabilność barku,
uszkodzenie tylnej części obrąbka stawowego,
posterior internal impingement u sportowców wykonujących ruchy nad głową,
ograniczenie ruchomości tylnej części barku,
przeciążenia związane z treningiem siłowym,
następstwa urazów barku,
rzadziej – dolegliwości pochodzące z odcinka szyjnego lub innych struktur i odczuwane w okolicy barku.

1. Tylna niestabilność barku

Tylna niestabilność barku jest jednym z problemów, które warto brać pod uwagę przy utrzymującym się bólu w tylnej części stawu ramiennego, szczególnie u osób aktywnych fizycznie.

W odróżnieniu od klasycznej niestabilności przedniej pacjent nie zawsze opisuje epizod zwichnięcia. Objawy mogą ograniczać się do głębokiego bólu w tylnej części barku, uczucia słabości, przeskakiwania, zmniejszenia kontroli ruchu lub dolegliwości pojawiających się podczas określonych ćwiczeń.

Przeglądy naukowe zwracają uwagę, że tylna niestabilność może być niedostatecznie rozpoznawana właśnie ze względu na niespecyficzny charakter objawów. Może ona występować zarówno po urazie, jak i w następstwie powtarzalnych obciążeń.

Więcej informacji znajdziesz w naszym szczegółowym artykule: niestabilność tylna barku – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie.

Jak może objawiać się tylna niestabilność barku?

ból głęboko w tylnej części barku,
uczucie niestabilności lub „uciekania” barku,
ból podczas podparcia na kończynie,
dolegliwości podczas wyciskania, pompek lub podobnych ćwiczeń,
uczucie słabości podczas obciążenia kończyny,
przeskakiwanie lub inne objawy mechaniczne,
pogorszenie kontroli barku podczas aktywności sportowej.

Warto podkreślić, że nie każdy pacjent z tylną niestabilnością opisuje klasyczne „wypadanie” barku. W badaniach i przeglądach opisywano również dominację samego bólu oraz problemów funkcjonalnych.

2. Uszkodzenie tylnej części obrąbka stawowego

Obrąbek stawowy zwiększa powierzchnię kontaktu panewki z głową kości ramiennej i uczestniczy w stabilizacji stawu.

Uszkodzenie jego tylnej części może występować w związku z urazem, powtarzalnym obciążeniem lub niestabilnością barku.

Objawy mogą obejmować ból zlokalizowany głęboko w barku, szczególnie podczas określonych pozycji kończyny, a także przeskakiwanie, uczucie blokowania lub pogorszenie funkcji.

Problematyka obrąbka jest szeroka, dlatego warto również zapoznać się z artykułem: uszkodzenie obrąbka stawowego barku – rodzaje, objawy, diagnostyka i leczenie.

3. Stożek rotatorów i ból tylnej części barku

Nie wszystkie problemy stożka rotatorów powodują ból z boku barku. Dolegliwości mogą być również odczuwane głębiej lub bardziej z tyłu, szczególnie gdy zaangażowane są mięsień podgrzebieniowy i mięsień obły mniejszy.

Znaczenie może mieć charakter aktywności, ilość wykonywanych ruchów nad głową oraz obciążenie treningowe.

Więcej informacji na temat całej grupy struktur znajduje się w naszym artykule stożek rotatorów – uszkodzenie, objawy i leczenie.

Warto również pamiętać o tendinopatii mięśnia nadgrzebieniowego, która może współistnieć z innymi problemami barku.

4. Posterior internal impingement

Posterior internal impingement, czyli wewnętrzne tylne konfliktowanie struktur barku, jest problemem szczególnie istotnym u sportowców wykonujących powtarzalne ruchy nad głową.

W określonych pozycjach, szczególnie przy dużym odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej, może dochodzić do kontaktu powierzchni stawowych ścięgien stożka rotatorów z tylną częścią panewki.

W literaturze opisuje się tę jednostkę jako jedną z możliwych przyczyn tylnego bólu barku u sportowców wykonujących rzuty i inne ruchy nad głową.

Nie należy jednak utożsamiać każdego bólu tylnej części barku z konfliktem wewnętrznym. Rozpoznanie wymaga uwzględnienia całego obrazu klinicznego.

5. Ograniczenie ruchomości tylnej części barku

Ograniczenie ruchomości tylnej części barku może dotyczyć zarówno struktur mięśniowych, jak i niektórych elementów torebki stawowej.

Problem może być szczególnie istotny u osób wykonujących dużo powtarzalnych ruchów nad głową.

W badaniach opisuje się zależności pomiędzy ograniczeniem ruchomości tylnej części barku a różnymi problemami występującymi u sportowców, choć nie oznacza to, że samo ograniczenie ruchomości jest bezpośrednią przyczyną każdego przypadku bólu.

Dlatego zakres ruchu powinien być oceniany w kontekście całego badania, a nie jako pojedynczy parametr.

6. Ból z tyłu barku po treningu

Jeżeli ból pojawia się przede wszystkim po treningu, warto przeanalizować nie tylko konkretne ćwiczenie, ale również całkowite obciążenie barku.

Znaczenie mogą mieć:

objętość treningowa,
intensywność ćwiczeń,
częstotliwość treningów,
liczba ruchów nad głową,
ćwiczenia wykonywane w dużym zakresie ruchu,
technika wykonywania ćwiczeń,
regeneracja pomiędzy jednostkami treningowymi.

Szczególną uwagę warto zwrócić na ćwiczenia, podczas których bark jest obciążany w pozycji zgięcia, przywiedzenia poziomego i rotacji wewnętrznej. Takie ustawienie może zwiększać obciążenie tylnej części kompleksu torebkowo-obrąbkowego i ma znaczenie m.in. w mechanizmach tylnej niestabilności.

Ból z tyłu barku przy wyciskaniu

Ból tylnej części barku podczas wyciskania sztangi lub hantli nie powinien być automatycznie przypisywany jednej konkretnej strukturze.

W diagnostyce należy uwzględnić między innymi:

zakres ruchu barku,
pozycję łopatki,
kontrolę kończyny górnej,
siłę stożka rotatorów,
objawy niestabilności,
historię wcześniejszych urazów,
objawy ze strony obrąbka.

U osób z podejrzeniem tylnej niestabilności charakterystyczne mogą być problemy podczas ćwiczeń wymagających przenoszenia obciążenia przez kończynę górną, w tym pompek czy wyciskania. Literatura dotycząca sportowców opisuje właśnie tego typu aktywności jako potencjalnie prowokujące objawy.

Ból z tyłu barku przy podnoszeniu ręki

Ból podczas unoszenia kończyny może mieć różne źródła. W zależności od zakresu ruchu, pozycji ramienia oraz charakteru objawów należy różnicować między innymi problemy stożka rotatorów, tylnej części barku, obrąbka oraz inne patologie stawu ramiennego.

Dlatego istotne jest nie tylko pytanie „czy boli podczas unoszenia ręki?”, ale również:

w którym momencie ruchu pojawia się ból,
gdzie dokładnie jest odczuwany,
czy występuje ograniczenie zakresu ruchu,
czy pojawia się uczucie niestabilności,
czy problem występuje tylko podczas aktywności, czy również w spoczynku.

Więcej informacji o bólu podczas unoszenia ręki znajdziesz w artykule ból barku przy podnoszeniu ręki.

Jak wygląda diagnostyka bólu z tyłu barku?

Diagnostyka powinna rozpocząć się od dokładnego wywiadu i badania klinicznego.

1. Wywiad

Specjalista powinien ustalić między innymi:

kiedy pojawił się ból,
czy wystąpił po konkretnym urazie,
czy problem narastał stopniowo,
jakie ruchy wywołują objawy,
czy występuje uczucie niestabilności,
czy pojawia się przeskakiwanie lub blokowanie,
jakie sporty i ćwiczenia wykonuje pacjent,
czy występowały wcześniej urazy barku.

2. Badanie ruchomości

Ocenia się zakres ruchu aktywnego i biernego, porównując często obie kończyny.

W zależności od problemu szczególne znaczenie mogą mieć rotacja wewnętrzna, rotacja zewnętrzna, odwiedzenie oraz ruchy poziome.

3. Ocena siły i kontroli barku

Badanie obejmuje ocenę funkcji stożka rotatorów, mięśni stabilizujących łopatkę oraz kontroli kończyny górnej podczas ruchu.

W przypadku podejrzenia niestabilności ważne jest również sprawdzenie, czy określone obciążenia odtwarzają typowe objawy pacjenta.

4. Testy kliniczne

W diagnostyce tylnej niestabilności stosuje się między innymi specjalistyczne testy kliniczne, takie jak Kim test czy Jerk test.

Żaden pojedynczy test nie powinien jednak być interpretowany w oderwaniu od wywiadu i pozostałych elementów badania.

Czy przy bólu z tyłu barku potrzebne jest USG lub rezonans MRI?

Nie każdy ból barku wymaga od razu badania obrazowego.

Decyzja o wykonaniu USG, rezonansu magnetycznego lub innego badania powinna zależeć od obrazu klinicznego i podejrzenia konkretnej patologii.

USG może być przydatne szczególnie w ocenie niektórych ścięgien i struktur powierzchownych. MRI pozwala natomiast szerzej ocenić struktury wewnątrzstawowe, w tym obrąbek, stożek rotatorów oraz inne elementy stawu.

W przypadku podejrzenia tylnej niestabilności badania obrazowe mogą pomóc w ocenie zmian obrąbkowych, struktur kostnych oraz innych elementów wpływających na stabilność stawu. Literatura podkreśla jednak znaczenie interpretacji obrazowania w połączeniu z badaniem klinicznym.

Więcej informacji znajdziesz w naszych przyszłych materiałach dotyczących diagnostyki obrazowej barku oraz w artykule o artroskopii barku.

Leczenie bólu z tyłu barku

Leczenie zależy przede wszystkim od przyczyny problemu. Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw ćwiczeń odpowiedni dla każdego przypadku tylnego bólu barku.

W zależności od rozpoznania postępowanie może obejmować:

modyfikację obciążenia,
ćwiczenia poprawiające kontrolę barku i łopatki,
ćwiczenia siłowe dla stożka rotatorów,
pracę nad zakresem ruchu,
stopniowe zwiększanie tolerancji na obciążenie,
modyfikację techniki wykonywania ćwiczeń,
powrót do aktywności sportowej według określonych kryteriów.

W przypadku tylnej niestabilności aktualne stanowiska ekspertów wskazują na znaczenie właściwej kwalifikacji do leczenia zachowawczego oraz indywidualnego uwzględnienia objawów, ograniczeń funkcjonalnych i współistniejących zmian strukturalnych.

Rehabilitacja tylnej niestabilności barku

Rehabilitacja powinna być dostosowana do rodzaju niestabilności, objawów oraz poziomu aktywności pacjenta.

Może obejmować między innymi:

pracę nad kontrolą ruchu,
wzmacnianie mięśni stożka rotatorów,
trening mięśni stabilizujących łopatkę,
stopniowe zwiększanie tolerancji na obciążenia,
ćwiczenia funkcjonalne związane z konkretną aktywnością pacjenta.

W przypadku leczenia operacyjnego protokół rehabilitacji jest jeszcze bardziej zależny od rodzaju wykonanej procedury i zaleceń operatora.

Jeżeli interesuje Cię ten temat, przeczytaj również: rehabilitacja po operacji tylnej stabilizacji barku – etapy, ćwiczenia i powrót do sportu.

Kiedy ból z tyłu barku wymaga konsultacji?

Warto rozważyć konsultację, jeżeli:

ból utrzymuje się pomimo odpoczynku i modyfikacji aktywności,
dolegliwości stopniowo się nasilają,
ból pojawił się po urazie,
występuje wyraźne ograniczenie ruchu,
pojawia się osłabienie kończyny,
pojawia się uczucie niestabilności lub „uciekania” barku,
występuje przeskakiwanie albo blokowanie,
ból ogranicza trening, pracę lub sen.

Szczególnie istotna jest konsultacja po urazie, któremu towarzyszy nagła utrata funkcji kończyny, wyraźne ograniczenie ruchu lub deformacja.

Ból barku z tyłu – podsumowanie

Ból z tyłu barku nie jest jedną jednostką chorobową. Może wynikać z przeciążenia mięśni i ścięgien, problemów obrąbka, tylnej niestabilności, posterior internal impingement lub innych zaburzeń funkcji kompleksu barkowego.

Szczególnie istotne jest prawidłowe różnicowanie przyczyn, ponieważ podobne objawy mogą występować w różnych problemach.

Jeżeli ból pojawia się podczas treningu, ważna jest analiza całego obciążenia, a nie tylko pojedynczego ćwiczenia. U sportowców znaczenie mają również pozycje, w których bark jest obciążany oraz specyfika wykonywanej dyscypliny.

W przypadku utrzymujących się dolegliwości dokładne badanie kliniczne może pomóc określić, jakie struktury i mechanizmy należy uwzględnić w dalszym postępowaniu.

Powiązane artykuły

Fizjoterapia barku – Zabrze, Gliwice i Bytom

Jeżeli ból barku utrzymuje się, powtarza podczas treningu lub ogranicza codzienne funkcjonowanie, warto rozpocząć od dokładnej oceny problemu i ustalenia możliwych przyczyn.

W ramach fizjoterapii barku ocenia się między innymi zakres ruchu, siłę, kontrolę łopatki i kończyny górnej oraz reakcję barku na określone obciążenia.

Jeżeli szukasz fizjoterapeuty w regionie, możesz sprawdzić nasze strony: